Na de verkiezingen wordt het altijd s til. Er komt een informateur, die voert gesprekken en dan ligt er opeens een advies waarin staat dat bepaalde partijen met elkaar kunnen gaan praten. Wat er in de tussentijd gebeurt is meestal niet erg transparant. GroenLinks Bergen speelt graag open kaart, ook na de verkiezingen. Vandaag schoven wij aan bij de informateur en hebben hem ons advies gegeven. Op basis van verkiezingsuitslag denken wij dat Kies Lokaal moet gaan praten met D66, GroenLinks en het CDA. Ons advies publiceer ik hieronder.

Analyse uitslag

In deze notitie een analyse van de verkiezingsuitslag van afgelopen week en ons advies aan de informateur. GroenLinks heeft een zetel verloren (van 4 naar 3), nauwelijks stemmen (van 2235 naar 2192) en een procent minder stemmen gehaald (van 15,6 naar 14,5). We zijn van de derde, de tweede partij geworden van de gemeente. Dat is naast het zetelverlies een politiek relevant feit.

GroenLinks heeft landelijk in zwaar weer gezeten. Tussen de TK verkiezingen van 2010 en 2012 raakten we lokaal bijna driekwart van onze stemmen kwijt. Landelijk zit GroenLinks de laatste weken in een licht stijgende lijn. Dat vertaalde zich afgelopen woensdag landelijk in een klein verlies van ongeveer een procent. Dat beeld is in Bergen ook te zien. Het grote verlies van 2012 is daarmee tot staan gebracht.

GroenLinks heeft het in de hele gemeente goed gedaan. We zijn in alle kernen de tweede of derde partij. Op sommige stembureaus haalden we zelfs de meeste stemmen. In Camperduin, Groet, Schoorl zijn we de tweede partij na GBB, in Bergen de derde partij na de VVD en D66, in Bergen aan Zee de tweede partij na de VVD en in de Egmonden de derde partij na Kies Lokaal en het CDA. Ook de resultaten zijn stabiel. In het noordelijk deel van de gemeente haalden we 18 procent van de stemmen tegen 19,4 de vorige keer, in Bergen 16 tegen 15,2 in 2010. In Bergen aan Zee verdubbelden we (22,6 tegenover 10,6) en in de Egmonden daalden we van 13,9 naar 10,5 procent.

Waar hebben we de zetel dan verloren? In de Egmonden. En niet omdat we veel minder stemmen haalden dan vorige keer (651 in 2010, 572 in 2014) maar omdat er daar meer mensen naar de stembus zijn gegaan. De cijfers: de opkomst lag in 2014 op 61,06%, in 2010 op 57,46%. In absolute aantallen zijn er in de hele gemeente 723 mensen meer komen stemmen. In de Egmonden is het verschil met vorige keer een plus van 767. De hogere opkomst is dus volledig toe te schrijven aan het feit dat er in de Egmonden meer mensen naar de stembus zijn gegaan. Die stemmen zijn (bijna) allemaal naar Kies Lokaal gegaan. De nieuwe lokale partij heeft dus zeer effectief mensen naar de stembus weten te krijgen die anders niet zouden hebben gestemd.

Verder is het van belang om te constateren dat de lijsttrekker en wethouder van GroenLinks bij deze verkiezingen twintig procent meer stemmen heeft gehaald als in 2010, terwijl hij verantwoordelijk was voor portefeuilles en projecten met een groot afbreukrisico. De kiezer heeft dus duidelijk haar vertrouwen uitgesproken in de bestuurder van GroenLinks.

Ons advies aan de informateur


Kies Lokaal is de grote winnaar van de verkiezingen en dus aan zet. De nieuwe partij heeft tegelijkertijd een enorm legitimiteitsprobleem. Driekwart van haar stemmen komt uit de Egmonden. Daar zijn ze onmiskenbaar – en op alle stembureaus – de grootste. Maar in de rest van de gemeente hebben ze weinig aanhang. In Bergen aan Zee de vierde partij, in Bergen de zesde partij en in Schoorl, Groet en Camperduin zelfs de zevende partij. Alleen de BIP scoorde daar slechter. Het is dus zeer de vraag of meer dan de helft van de gemeente zich wel vertegenwoordigd voelt door deze nieuwe partij. Voor een partij die Kernen in Evenwicht heet is dat een heel groot probleem en een enorme uitdaging voor de komende periode.

We moeten ook constateren dat GBB en de VVD de grote verliezers zijn van de verkiezingen. Ze hebben niet alleen drie of twee zetels verloren, maar vooral ook een enorm deel van hun achterban. GBB verloor bijna de helft van haar kiezers, de VVD een derde. Hun verlies is niet alleen het spiegelbeeld van de winst van Kies Lokaal. Gemeentebelangen raakte in de Egmonden inderdaad meer dan 80% van haar aanhang kwijt, de VVD meer dan de helft. Maar tegelijkertijd moet worden geconstateerd dat ook op de andere stembureaus GBB nog eens 500 stemmen verloor, de VVD 600. Ook in andere delen van de gemeente is het vertrouwen in beide partijen dus fors gekelderd. Het verlies is bovendien te groot om te herleiden tot landelijke trends. Het ligt dus niet voor de hand deze partijen uit te nodigen bij de besprekingen.

Wie dan wel? Om te beginnen D66. De partij haalde 349 stemmen meer en bijna twee procent (van 12,3 in 2010 naar 14,1 in 2014). Zetelwinst is uitgebleven maar dat maakt het algemene beeld niet slechter. D66 is de enige winnaar van deze verkiezingen naast Kies Lokaal en verdient dus een plaats aan de onderhandelingstafel.

GroenLinks heeft een zetel verloren, maar is stabiel in stemmenaantal, de tweede partij en heeft in de hele gemeente groot draagvlak. De partij heeft bovendien een bestuurder die het vertrouwen geniet van de inwoners. Om die redenen ligt het voor de hand GroenLinks als derde partij uit te nodigen.

Voor een werkbare coalitie zijn naar onze overtuiging tenminste vier partijen nodig. Je hebt met drie partijen de kleinst mogelijke meerderheid, maar dat is een zeer wankel fundament voor een stabiel bestuur. De keuze voor de resterende partij moet komen uit CDA of PvdA.

Beide partijen verloren honderden stemmen, maar bleven op een gelijk zetelaantal doordat ze een restzetel toebedeeld kregen. Omdat het CDA meer stemmen heeft gehaald en drie zetels inbrengt lijkt ons een keuze voor de CDA het meest in lijn met de verkiezingsuitslag. Het CDA heeft bovendien een wethouderskandidaat die geen stemmen verloor ten opzichte van de vorige verkiezingen en die veel ervaring kan inbrengen op de zware decentralisatie dossiers.

Op grond van deze overwegingen is naar onze mening de combinatie Kies Lokaal, GroenLinks, D66 en CDA de meest voor de hand liggende combinatie om de coalitiebesprekingen mee te starten. Deze combinatie heeft als voordeel dat twee zittende wethouders voor de broodnodige continuïteit kunnen zorgen.

Namens GroenLinks Bergen,
Ineke Braak – Van Kasteel
Alwin Hietbrink