Gasopslag zwakste schakel in gasrotonde

Vorige week verscheen het rapport “Economic Impact of the Dutch Gas Hub Strategy on the Netherlands”. De Engelse Brattle Group schreef dit in opdracht van het Ministerie van EL&I. Verschillende media meldden dat de gasrotonde Nederland extra banen en economisch voordeel zou kunnen opleveren.  Gasopslag zal daar echter geen bijdrage aan leveren. Opslag is de zwakste schakel in de strategie om van Nederland de gasrotonde van Europa te maken. Daarom moet nader onderzoek plaatsvinden naar de reeds geplande opslagen. Gasopslag in de Bergermeer – één van de geplande opslagen – moet worden afgeblazen. De veiligheidsrisico’s zijn daar te groot.  

Gasopslag speelt geen rol van betekenis
In het rapport wordt geschat dat de gasrotonde 13.600 banen en een indirect economisch voordeel van € 21,4 miljard zou kunnen opleveren. Dit lijkt een argument om door te gaan met de geplande gasopslagen. Niets is echter minder waar. De gasrotonde is gebaseerd op vier pijlers, één daarvan is gasopslag. Het rapport concludeert dat gasopslag geen economische rol van betekenis zal spelen in de Nederlandse gasrotonde. Gasopslag blijkt de zwakste schakel in de strategie om van Nederland de gasrotonde van Europa te maken.  

De zwakste schakel
Gasopslag is om een aantal redenen de zwakste schakel van de gasrotonde. Ten eerste hebben andere landen zoals het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, veel en vergevorderde plannen voor de opslag van gas. Zo werd recentelijk bekend dat voor de Engelse kust een grote gasopslag wordt gerealiseerd van 4,6 miljard m3.   Ten tweede is gasopslag in het land waar het gas wordt afgenomen altijd voordeliger dan het opslaan van gas in het buitenland. Door de transportkosten is het exporteren van gas vanuit een opslag in Nederland naar bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk of Duitsland niet concurrerend te krijgen. De Brattle Group concludeert dan ook:  “We do not see an economic role for storage to export flexibility to countries such as Germany and the UK” .Daarmee valt een belangrijke reden voor het realiseren van gasopslagen in Nederland weg. De Brattle Group gaat uit van een nieuwe opslag naast de al geplande opslagen (waaronder die in de Bergermeer). Een economische onderbouwing om deze opslagen wel te realiseren ontbreekt.  

Gasopslag voor eigen leveringszekerheid?                                                             Hebben we het gas nodig om er zelf in de toekomst warm bij te zitten? Eerder werd al duidelijk dat het belangrijkste deel van het gas dat hier wordt opgeslagen niet bestemd is voor huishoudens. De rest is bedoeld voor de industrie en het buitenland. Alhoewel het rapport hier niet uitgebreid op ingaat (dat was ook niet de opdracht), constateert de Brattle Group wel dat zelfs bij het wegvallen van de grootste opslagfaciliteit die al in gebruik is, Grijpskerk, het Nederlandse netwerk meer dan voldoende capaciteit heeft om aan de gasvraag tegemoet te komen. Ook leveringszekerheid lijkt dus geen argument te zijn voor gasopslag.  

Eenzijdige berichtgeving                                                                                            De initiatiefnemer van de gasopslag in de Bergermeer – TAQA -heeft ook laten weten verheugd te zijn met de uitkomsten van het onderzoek van de Brattle Group. Je vraagt je af waarom. TAQA stelt dat “de flexibiliteit van het Groninger gasveld de komende jaren sterk zal teruglopen. Mogelijk zijn in 2018 de geplande opslagen al niet toereikend voor de levering van flexibiliteit in de gasvoorziening. Gasopslagen moeten een veel grotere rol spelen om dit gat te vullen”. Deze opmerkingen komen inderdaad voor in het rapport, maar er is hier sprake van eenzijdige en selectieve berichtgeving.  Direct na deze passage vervolgt het rapport namelijk met de opmerking dat daarmee niet gezegd is dat de Nederlandse export kan concurreren met gasopslagen in andere markten. Om te concluderen dat opslagen in het land waar het gas wordt afgenomen altijd een voordeel hebben boven andere opslagen door de beperkte transportkosten. Dit tweede deel van de analyse wordt door TAQA niet vermeld. Het is duidelijk dat het rapport verwijst naar de noodzaak van flexibiliteit op de Europese markt en maar een beperkte rol ziet voor gasopslag in Nederland.  

Geen gasopslag Bergermeer                                                                                     De Brattle Group ziet geen economische rol weggelegd voor gasopslag in de export van gas naar andere landen in Noordwest Europa. Tegelijkertijd constateert zij dat er meer dan voldoende capaciteit is om de gasvraag op te vangen, zelfs als de grootste opslag in Nederland zou wegvallen. Waarom de geplande opslagen dan wel door moeten gaan is onduidelijk. De Brattle Group lijkt haar opvatting over het al dan niet realiseren van gasopslag in Nederland vooral te baseren op praktische overwegingen; drie opslagen (waaronder die in de Bergermeer) zijn al in procedure, een andere (Pieterburen) staat aan het begin daarvan. Economische overwegingen om met deze opslagen door te gaan worden niet genoemd. Gezien de uitkomsten van het rapport is nader onderzoek naar deze geplande opslagen noodzakelijk. Het project in de Bergermeer moet worden afgeblazen. Er is voor het project geen draagvlak. Inwoners van de gemeente Bergen hebben massaal geprotesteerd tegen de komst van de gasopslag en overhandigden recentelijk duizenden handtekeningen aan leden van de Tweede Kamer. Nu ook een economische onderbouwing ontbreekt, zou de veiligheid van gasopslag bovendien een nog zwaardere rol moeten gaan spelen in de besluitvorming. Naar mijn mening kan dat gezien de kans op een aardbeving van 3,9 op de Schaal van Richter bij gasopslag in de Bergermeer maar  één ding betekenen: geen gasopslag in de Bergermeer.  

Alwin Hietbrink
Wethouder Ruimtelijke Ordening,  Gemeente Bergen (NH

08/01/2011